Polska zmienia zasady gry dla ukraińskich uchodźców. Program tymczasowej ochrony Ukraińców, którzy opuścili swój kraj z powodu pełnej inwazji Rosji, wygaśnie 4 marca 2026 roku. Zastąpią ją nowe zasady, które w wielu aspektach zrównają uchodźców z Ukrainy z obywatelami państw trzecich.
W Polsce zarejestrowanych jest ponad milion ukraińskich uchodźców posiadających status ochrony tymczasowej. Po pełnej inwazji Rosji na Ukrainę tylko Niemcy przyjęły więcej uchodźców niż Polska. Ich liczba przekracza tam 1,2 mln osób.
Warunki ramowe ochrony ukraińskich uchodźców zostały określone przez Unię Europejską. Program miał być środkiem tymczasowym, ale de facto stał się największym programem humanitarnym UE od początku XXI wieku.
Komisja Europejska przedłużyła tymczasową ochronę dla ukraińskich uchodźców do marca 2027 r., ale członkowie Unii Europejskiej zaczęli już wprowadzać zmiany do swoich krajowych przepisów. Nie było wyjątkiem Polska, gdzie zmiany w przepisach migracyjnych w dużej mierze zbiegły się w czasie z objęciem urzędu przez nowego prezydenta – Karola Nawrockiego.
Zgodnie z kluczową zmianą, po 30 września 2025 r. Ukraińcy będą mogli złożyć wniosek o tymczasowy pobyt tylko raz. Sam pobyt będzie możliwy po uzyskaniu specjalnej karty CUKR, która pozwoli na legalny pobyt w Polsce do trzech lat.
Jednak specjaliści twierdzą, że nie jest to jedyny sposób legalizacji i proponują Ukraińcom rozważenie innych opcji. Jedną z najbardziej niezawodnych pozostaje długoterminowy pobyt w UE. Jednak wymagania wobec wnioskodawcy są bardziej rygorystyczne:
co najmniej 5 lat legalnego pobytu;
stabilny dochód przez co najmniej 3 lata;
znajomość języka polskiego na poziomie nie niższym niż B1.
Popyt na ten status wśród Ukraińców gwałtownie rośnie, zauważa wydawnictwo „RBK-Ukraina”.
Inne opcje legalizacji dla Ukraińców, które pozwolą zachować ciągłość legalnego pobytu po zakończeniu tymczasowej ochrony, to:
praca lub działalność gospodarcza;
nauka na uczelni wyższej;
łączenie rodzin;
powody humanitarne.
Każda z tych opcji ma dodatkowe wymagania, które warto sprawdzić.
Jednocześnie, jak przewidywał były wiceminister spraw wewnętrznych i administracji RP Maciej Dusić (który opuścił to stanowisko w listopadzie 2025 r.), mechanizm umożliwiający zmianę statusu tymczasowej ochrony na legalizację w celu podjęcia pracy lub nauki będzie dostępny „już w styczniu lub na początku lutego, czyli jeszcze przed wygaśnięciem obowiązujących przepisów”.
„Proponujemy taką formę, która będzie zachęcać obywateli Ukrainy, którzy obecnie przebywają legalnie na podstawie azylu wojennego, do zmiany swojego statusu, na przykład w celu podjęcia nauki lub zatrudnienia” – powiedział Duszczyk w wywiadzie dla Polskiego Radia.
Kolejny środek, który już zimą dotknie obywateli Ukrainy przebywających w Polsce, to zaostrzenie warunków dla osób otrzymujących zasiłek 800+. Jest to program państwowy, w ramach którego rodziny otrzymują comiesięczny zasiłek w wysokości 800 złotych na każde dziecko do 18 roku życia. Mogą go otrzymywać zarówno Polacy, jak i Ukraińcy posiadający status ochrony tymczasowej.
Obecne zasady wypłat dla Ukraińców będą obowiązywać do 31 stycznia. Od lutego, aby przedłużyć pomoc, rodzice będą musieli składać nowe wnioski. Otrzymanie zasiłku będzie możliwe tylko pod warunkiem oficjalnego zatrudnienia co najmniej jednego z rodziców i uczęszczania dzieci do polskich placówek edukacyjnych. Z obowiązku zatrudnienia zwolnieni są rodzice dzieci niepełnosprawnych (pod warunkiem potwierdzenia tego statusu w Polsce).
Już w 2025 r. zmiana w polskim prawie migracyjnym wywołała poruszenie wśród obywateli Ukrainy i pojawienie się na rynku usług legalizacyjnych oszustów.
W październiku ubiegłego roku Urząd ds. Cudzoziemców poinformował o „nieuczciwych praktykach związanych z uzyskiwaniem tzw. kart pobytu CUKR”. Okazało się, że oszuści zaczęli pobierać opłaty za „skoordynowane składanie wniosków o wydanie karty pobytu”.
Urząd wyjaśnił, że składanie wniosków o wydanie kart będzie możliwe wyłącznie online po uruchomieniu specjalnego systemu i zalecił kierowanie się wyłącznie informacjami z oficjalnych źródeł (Urząd ds. Cudzoziemców, urzędy wojewódzkie). Dostęp do serwisu będzie bezpłatny (bez konieczności angażowania pośrednika). Jedynymi kosztami ponoszonymi przez cudzoziemca będą opłata skarbowa przy składaniu wniosku (340 zł) oraz opłata za wydanie karty pobytu (100 zł).
„Wschody” – niezależny projekt o emigracji, życiu w Europie i sytuacji za nową żelazną kurtyną. Wesprzyj „Wschody”
